- Ciężkie
działo piechoty sIG 33
- Wersje samobieżne
- 15 cm sIG 33 Sfl auf PzKpfw III
- W czasie walk w
Afryce Północnej w warsztatach polowych Deutsches
Afrika Korps powstało kilka nietypowych wozów
bojowych, istniejących w pojedynczych egzemplarzach. Do
ich budowy wykorzystywano zazwyczaj pojazdy pancerne ściągnięte
do naprawy z pól bitewnych. W ten sposób powstało także
improwizowane działo samobieżne na podwoziu czołu średniego
PzKpfw III Ausf. H.
Zamontowano na nim ciężkie działo piechoty sIG 33, pochodzące zapewne z uszkodzonego Sturmpanzera II. Działa kal. 150 mm nie sposób było oczywiście
zamontować w wieży ,,trójki". Po jej zdjęciu
na kadłubie czołgu osadzono niską, otwartą od góry
opancerzoną nadbudówkę.
Niestety, brak
praktycznie jakichkolwiek informacji o wspomnianym wyżej
dziale samobieżnym. Nie wiadomo gdzie i w jakiej jednostce było
ono używane. Sam fakt istnienia 15
cm sIG 33 Sfl auf PzKpfw III (jak go umownie nazwiemy) stał
się znany dopiero kilka lat temu, po opublikowaniu w Stanach
Zjednoczonych zdjęcia tego pojazdu. Nieznany fotograf upamiętnił
na nim stojące działo samobieżne, otoczone żołnierzami
Afrika Korps.
SturmInfanterie Geschütz 33
Trzeci seryjnie
produkowany typ działa samobieżnego z 15
cm sIG 33 różnił się znacznie od swoich poprzedników.
Była to konstrukcja nowej generacji, budowana na podwoziu
dział samobieżnych
Sturmgeschütz
III,
z całkowicie opancerzonym przedziałem bojowym. Usunięto tym
samym podstawową wadę wcześniej produkowanych dział
samobieżnych na podwoziach czołgów lekkich PzKpfw
I oraz II. Niewystarczająca grubość i kształt opancerzenia tych pojazdów
nie chroniły dostatecznie nawet przed ostrzałem broni
maszynowej i odłamkami pocisków artyleryjskich.
Inicjatorem
budowy nowego działa samobieżnego był Ferdinand Porsche, pełniący
do 1944 roku funkcję przewodniczącego tzw. ,,komisji
pancernej" w Ministerstwie Rzeszy ds. Uzbrojenia i
Amunicji. Być może pod wpływem sukcesów sowieckiego czołgu
KW-2, uzbrojonego w
haubicoarmatę kal. 152 mm, powrócono do koncepcji wozu z
działem sIG 33, tym razem bardzo dobrze opancerzonego. W drugiej połowie
1941 r. Porsche zaproponował, by nowe działa samobieżne
budowano na podwoziach PzKpfw
III lub dział samobieżnych StuG
III. Ich przedział bojowy miał być, podobnie jak w StuG-ach,
opancerzony od góry i od tyłu.
Powyższy projekt spotkał się
początkowo w Urzędzie Uzbrojenia Wojsk Lądowych z dość chłodnym
przyjęciem. Jednak ostatecznie, zgodnie z decyzją ministra
Rzeszy ds. uzbrojenia i amunicji Fritza Todta, zlecono budowę
jednego prototypu zakładom Alkett. Był on gotów na przełomie 1941 i 1942 roku. Niedługo później
ta sama firma otrzymała zamówienie na wykonanie w 1942 r. małej
serii produkcyjnej nowych dział samobieżnych. Otrzymały one
nazwę Sturm-Infanteriegeschütz 33 (czasami określano je także jako Sturmpanzer 33). Budowa pojazdów postępowała bardzo powoli, nie
traktowano jej jako zadania priorytetowego. Być może pewien
wpływ na to miała śmierć Todta, który zginął w
katastrofie lotniczej w lutym 1942 r.
Decyzja o pospiesznym ukończeniu
montażu pierwszej serii Sturm-Infanteriegeschütz 33 zapadła
dopiero w czasie konferencji w Kwaterze Führera
we wrześniu 1942 r. Zwrócono wówczas m.in. uwagę
na pilną potrzebę posiadania nowego typu dział szturmowych,
uzbrojonych w broń kalibru większego niż 75 mm. Już
pierwsze ataki na sowiecką obronę w Stalingradzie dowiodły,
że w czasie walk ulicznych piechota powinna być bezpośrednio
wspierana przez strzelające na wprost ciężkie działa,
niszczące zaciekle bronione przez czerwonoarmistów budynki.
Doskonale nadawały się do tego haubice 15 cm sIG 33. Jednak ich obsługi ponosiły zbyt duże straty. Rozwiązaniem
problemu było przyspieszenie produkcji Sturm-Infanteriegeschütz 33 w zakładach Alkett.
Minister Rzeszy ds. uzbrojenia i amunicji Albert Speer
zanotował po spotkaniu z Hitlerem w dniu 20 września 1942
r.: ,,W trakcie walk o Stalingrad jasno uwidoczniła
się konieczność montowania, w możliwie ciężko
opancerzonym pojeździe, ciężkiego działa, wystrzeliwującego
pociski o działaniu burzącym, mogącego w rezultacie kilku
strzałów niszczyć całe domy. Nie chodzi przy tym o
prowadzenie ognia z dużej odległości lub o szybką jazdę
pojazdu. Najistotniejsze jest dobre opancerzenie. Należy podjąć
natychmiast odpowiednie kroki, aby najpóźniej w 14 dni możliwie
12, a przynajmniej 6 takich pojazdów zbudować."
Zaledwie dwa dni później, 22
września 1942 r., minister Speer odnotował: ,,Führer jest ogromnie zadowolony z meldunku, zgodnie, z którym
do 7 października 6 dział sIG i do 10 października
kolejnych 6 dział sIG zostanie zamontowanych w działach
szturmowych. Następnych 12 dział szturmowych powinno zostać
uzbrojonych w sIG w ciągu miesiąca."
Przychylne
stanowisko Hitlera spowodowało, że nie tylko zdecydowano o
dokończeniu pierwszej serii produkcyjnej
Sturm-Infanteriegeschütz 33, ale zamówiono kolejne pojazdy.
Do połowy listopada zakłady Alkett zmontowały 24 działa
samobieżne. Do budowy pojazdów pierwszej serii wykorzystano
podwozia dział samobieżnych StuG
III Ausf. E, a w drugiej serii podwozia dział StuG
III Ausf. F/8.
Konstrukcja
nadbudówki ochraniającej przedział bojowy pojazdu była
niezwykle prosta. Nachylone pod niewielkim kątem płaskie płyty
pancerne tworzyły kanciaste pudło. Grubość przedniego
pancerza nadbudówki wynosiła 50 mm, jednak wzmocniono ją
poprzez przyśrubowanie dodatkowej płyty o grubości 30 mm;
całość nachylona była pod kątem 80°. Pancerz boczny o
grubości 50 mm zamontowany był pod kątem 65°, a tylny, o
grubości już tylko 15 mm, prostopadły do górnej płyty kadłuba
pojazdu.
Załoga działa
samobieżnego składała się z 5 osób: dowódcy,
celowniczego i ładowniczego sIG 33, kierowcy oraz strzelca km. Dowódca dysponował jednoczęściowym,
odchylanym na zawiasach na prawą stronę włazem. Załoga mogła
wchodzić do pojazdu przez dwa jednoczęściowe włazy w
tylnej płycie nadbudówki. Służyły one także do uzupełniania
amunicji.
Haubicę sIG 33
umieszczono nieco na prawo od osi wzdłużnej pojazdu. Kąt
ostrzału w płaszczyźnie pionowej wynosił od -3° do +25°
w płaszczyźnie poziomej 3° na lewo i 3° na prawo.
Celowniczy sIG 33
posługiwał się celownikiem peryskopowym Sfl.ZF. l. lub Rblf
36, wysuwanym przez wycięcie w górnym pancerzu nadbudówki.
W pojeździe przewożono 30 sztuk amunicji 150 mm.
Uzbrojeniem
pomocniczym, wręcz niezbędnym do ochrony pojazdu przed
piechotą przeciwnika w czasie walk ulicznych, był km MG 34,
zamontowany na prawo od działa. Kąt ostrzału w płaszczyźnie
pionowej wynosił od -10° do +20°, w płaszczyźnie poziomej
15° na lewo i 20° na prawo. Strzelec km-u posługiwał się
celownikiem peryskopowym Kg.ZF.2. Zapas amunicji do MG 34
wynosił 600 nabojów kal. 7,92 mm.
W pojeździe
montowano radiostację nadawczo-odbiorczą FuG Spr
,,d". Gniazdo anteny prętowej znajdowało się w
lewym, górnym rogu tylnej płyty nadbudówki.
Pierwszych 12
dział Sturm-Infanteriegeschütz 33 przetransportowano w rejon
Stalingradu i 8 listopada 1942 r. przekazano do 177. Dywizjonu
dział szturmowych (Sturmgeschütz-Abteilung
177). W czasie ciężkich walk o wspomniane miasto zniszczeniu
uległy wszystkie pojazdy.
Działa samobieżne drugiej
serii produkcyjnej dostarczono pierwotnie do baterii samobieżnych
dział piechoty z XVII. Batalionu szkolnego (Sturm-Infanteriegeschütz-Batterie
Lehr Bataillon XVII), wchodzącego w skład 22. Dywizji
Pancernej. 11 kwietnia 1943 roku 7 sprawnych jeszcze dział
Sturm-Infanteriegeschütz 33 przekazano do 9. Kompanii 201. Pułku Pancernego z 23.
Dywizji Pancernej. Ostatnie działo samobieżne tego typu
utracono w październiku 1943 r.
Mimo wyraźnej
przewagi nad wcześniejszymi działami samobieżnymi
uzbrojonymi w sIG 33 nie zdecydowano się na kontynuowanie produkcji
Sturm-Infanteriegeschütz 33. Dość szybko okazało się, że
masa działa i opancerzonej nadbudówki była zbyt duża nawet
dla podwozia StuG-a III. Z powodu przeciążenia układu jezdnego dochodziło do
licznych awarii. Dlatego już w końcu 1942 r. zlecono firmie
Alkett rozpoczęcie prac nad nowym działem samobieżnym, tym
razem na podwoziu czołgu średniego PzKpfw
IV. Doprowadziło to ostatecznie do skonstruowania działa
samobieżnego Sturmpanzer
IV Brummbar
- jednego z najbardziej udanych niemieckich pojazdów
pancernych II wojny światowej. Z uwagi na zastosowane w nim
uzbrojenie - haubicę 15 cm StuH 43 - jego historia nie wchodzi w zakres niniejszego
artykułu.
Do dnia
dzisiejszego zachował się tylko jeden egzemplarz pojazdu
Sturm-Infanteriegeschütz 33. Jest on eksponowany w Muzeum Techniki Pancernej NIIBT w
Kubince pod Moskwą.
Działo
samobieżne Grille
6 marca 1942 r.
doszło w Berlinie do konferencji z udziałem przedstawicieli
Urzędu Uzbrojenia Wojsk Lądowych i zakładów Bóhmisch-Mahrischen
Maschinenfabrik AG (BMM) w Pradze (do marca 1939 r. zakłady
czeskiego koncernu CKD). W czasie rozmów omówiono możliwości
rozpoczęcia produkcji seryjnej nowych dział samobieżnych na
podwoziach przestarzałych już czołgów lekkich PzKpfw
38(t). Planowano wykorzystywać nie tylko nowe podwozia z
bieżącej produkcji, ale także podwozia uszkodzonych w
walkach czołgów, ewakuowanych z frontu w celu remontu.
Zdecydowano, że rozpoczęta zostanie produkcja zarówno
lekkich niszczycieli czołgów, jak i samobieżnych dział sIG 33.
Konstrukcja
nowego działa samobieżnego miała powstać w ścisłej współpracy
pomiędzy biurami projektowymi zakładów BMM i Alkett.
Dlaczego po raz kolejny zdecydowano się wykorzystać podwozia
czołgów lekkich? Czołg PzKpfw
38 (t) był niewątpliwie udaną konstrukcją, a jego układ
jezdny był pewny technicznie i mało podatny na awarie. Niewątpliwie
podwozia tych czołgów stwarzały lepsze możliwości od
,,jedynek" i ,,dwójek". Jednak z drugiej
strony od początku wiadomo było, że w obawie przed przeciążeniem
konstrukcji nowe działa samobieżne będą tylko lekko
opancerzone, z otwartym od góry przedziałem bojowym. Miały
więc być obarczone taką sama wadą, jak wcześniejsze
samobieżne sIG 33 na podwoziach PzKpfw
I oraz II.
Uzasadnienie decyzji Urzędu Uzbrojenia Wojsk Lądowych było
praktycznie tylko jedno - chciano jak najbardziej racjonalnie
wykorzystać moce produkcyjne praskich zakładów BMM.
- 15 cm sIG 33 (Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. H
Inżynierowie
BMM stanęli przed dość trudnym zadaniem. Największe
problemy stwarzały same rozmiary działa sIG
33 oraz jego masa. Ta ostatnia, mimo uproszczonej
konstrukcji łoża, wynosiła 985 kg. Najprostsze rozwiązanie,
polegające na osadzeniu pancernej nadbudowy na niezmienionym
konstrukcyjnie kadłubie czołgu PzKpfw
38(t) nie mogło być wzięte pod uwagę. Nowy pojazd byłby
zbyt wysoki, a jednocześnie nadmiernie przeciążony byłby
układ jezdny.
Zdecydowano się
na radykalne zmiany w przedniej części kadłuba PzKpfw
38(t). Usunięto płytę czołową z karabinem maszynowym
MG 37(t). Zamiast niego załoga nowego działa samobieżnego
miała w razie konieczności posługiwać się km MG 34,
przewożonym wewnątrz przedziału bojowego. Z przodu pojazdu
zamontowano pod kątem 78° płytę pancerną o grubości 25
mm i wysokości 1497 mm. Pełniła ona jednocześnie funkcję
przedniej osłony sIG 33.
Do wspomnianego pancerza przedniego umocowane były płyty
boczne (15 mm) i tylne (10 mm) nadbudowy. Co ciekawe,
opancerzenie boczne nie było montowane bezpośrednio do kadłuba,
lecz na specjalnych wspornikach ponad błotnikami. Z uwagi na
rezygnację z kadłubowego km-u stanowisko radiotelegrafisty
przeniesiono do tyłu, umieszczając je z lewej strony
przedziału bojowego. Radiotelegrafiście powierzono też
funkcję drugiego ładowniczego. Aby ułatwić kierowanie
pojazdem, w pancerzu bocznym nadbudowy, na prawo od kierowcy
montowano dodatkową szczelinę obserwacyjną z wkładką ze
szkła pancernego. Załoga składała się z 5 osób: dowódcy,
kierowcy, celowniczego, ładowniczego i ładowniczego-radiotelegrafisty.
Załoga dysponowała dwoma jednoczęściowymi włazami w
tylnej płycie nadbudówki. Służyły one także do uzupełniania
amunicji.
W dziale
samobieżnym omawianego typu montowano radiostację
nadawczo-odbiorczą FuG
5. Gniazdo anteny prętowej znajdowało się na lewej,
bocznej płycie nadbudówki.
Nowe pojazdy
określano jako 15 cm
sIG 33 (Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. H, SdKfz
138/1, jednak później były znane także pod sugestywną
nazwą Grille (Świerszcz).
Program budowy
dział samobieżnych Grille
otrzymał kodowe oznaczenie Dietmar.
Produkcję seryjną rozpoczęto dopiero w lutym 1943 r. W
ramach tzw. 8 serii produkcyjnej na podwoziach typu Ausf.
H zbudowano do kwietnia 100 SdKfz.
138/1. Jeszcze w kwietniu 1943 r. rozpoczęto w ramach
tzw. 9 serii montaż dział na podwoziach typu Ausf.
K. Do czerwca powstało kolejnych 110 sztuk SdKfz
138/1.
Początkowo
uznano, że w tym roku nie będzie już dalszej produkcji
omawianych pojazdów. Jednak w listopadzie zbudowano kolejnych
10 dział samobieżnych SdKfz
138/1, tym razem na podwoziach tzw. serii 10 produkcyjnej,
oznaczonych jako Ausf.
M. Mimo że miały one zmienioną konstrukcję, z
silnikiem zamontowanym w centralnej części kadłuba,
zamontowano na nich identyczną nadbudówkę jak we wcześniejszych
pojazdach! Cena jednego egzemplarza SdKfz
138/1 wynosiła (bez uzbrojenia) 53 000 RM.
Do dnia
dzisiejszego zachował się tylko jeden jedyny egzemplarz 15
cm sIG 33 (Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. H, wydobyty z
jeziora w Austrii w 1999 r. Znajduje się on w zbiorach Muzeum
w Bad Ischl-Salzkammergut.
-
 - 15cmslG33(Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. M
W maju 1943 r. w zakładach
BMM uruchomiono produkcję nowego typu podwozia Ausf. M z
silnikiem umieszczonym w centralnej części kadłuba.
Modyfikacji tej dokonano głównie z myślą o ujednoliceniu
konstrukcji i tym samym ułatwieniu masowej produkcji podwozi
dla lekkich niszczycieli czołgów SdKfz
138 Marder III
i dział samobieżnych SdKfz
138/1 Grille. Ujednolicono także kształt pancernej nadbudówki
Marderów i Grille.
Niewielkie różnice dotyczyły tylko jej przedniej płyty,
co było wynikiem różnic konstrukcyjnych armaty Pak 40/3
i haubicy sIG 33.
Dodatkowym, ważnym celem konstruktorów BMM
było powiększenie przedziałów bojowych obu pojazdów, a
tym samym ułatwienie obsługi montowanych w nich dział kal.
75 i 150 mm.
Nowe samobieżne
ciężkie działa piechoty określano jako 15
cm sIG 33 (Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. M, SdKfz
138/1. Tak jak pojazdy na podwoziach Ausf.
H i K od wiosny
1944 r. nosiły one nazwę Grille.
W działach
samobieżnych omawianego typu przedział kierowcy był
oddzielony od przedziału bojowego silnikiem. Kierowca zajmował
stanowisko w opancerzonej nadbudówce, wystającej z pancerza
czołowego pojazdu. Bezpośrednio nad jego siedziskiem
znajdował się właz wejściowy, zamykany dwoma klapami,
odchylanymi na boki pojazdu.
Stanowiska
pozostałych członków załogi -dowódcy, celowniczego, ładowniczego
oraz ładowniczego-radiotelegrafisty - znajdowały się w
przedziale bojowym. W tylnej płycie nadbudówki umieszczono
odchylaną do dołu pancerną płytę, co ułatwiało
wchodzenie do pojazdu i uzupełnianie amunicji.
Wzrosły
wymiary nowej wersji SdKfz
138 -długość całkowita o 11 cm i wysokość o 32 cm.
Jednocześnie znacząco zmniejszono opancerzenie -płyty
pancerne chroniące przedział bojowy miały grubość
zaledwie 10 mm. Większość innych parametrów
taktyczno-technicznych dział samobieżnych na podwoziu Ausf.
M pozostała praktycznie ta sama. Tylko kąt ostrzału sIG
33/2 w płaszczyźnie pionowej uległ niewielkiej zmianie
i wynosił od 0° do +73°. W pojeździe przewożono zaledwie
o dwa naboje kal. 150 mm więcej - w sumie 18 sztuk.
W listopadzie
1943 r. zbudowano pierwszy egzemplarz działa samobieżne 15
cm sIG 33 (Sfl) auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. M, a w
grudniu kolejnych 14 sztuk. Do maja 1944 r. wykonano w sumie
118 dział samobieżnych i 93 pojazdy amunicyjne, zamówione w
ramach 10 serii produkcyjnej.
Pojazdy
amunicyjne budowano z uwagi na niewielką liczbę pocisków
przewożonych w działach samobieżnych Grille.
Miały identyczną konstrukcję jak inne pojazdy na
podwoziach typu Ausf. M,
jednak nie montowano w nich dział sIG
33. Istniejąca dzięki temu przestrzeń mogła być z
powodzeniem wykorzystana do przewożenia 40 sztuk pocisków i
ładunków miotających kal. 150 mm. Pojazdy tego typu mogły
także, nawet w warsztacie polowym, zostać uzbrojone w działo
sIG 33 i tym samym posłużyć do uzupełnienia stanu wozów
bojowych.
W czerwcu 1944
r. w ramach tzw. 11 serii produkcyjnej rozpoczęto w zakładach
BMM realizacje zamówienia na 74 działa samobieżne Grille.
Teoretycznie wszystkie pojazdy miały zostać dostarczone
do września tego roku, jednak ostatnie egzemplarze zbudowano
w Pradze prawdopodobnie dopiero w kwietniu 1945 r.
Do dnia
dzisiejszego zachowało się tylko jedno działo na podwoziu Ausf.
M. Jest ono eksponowane w Ordnance Museum Aberdeen Proving
Ground. Także w Stanach Zjednoczonych, w zbiorach Patton
Museum w Fort Knox, znajduje się jeden pojazd amunicyjny.
Zastosowanie bojowe
Pierwsze działa
samobieżne SdKfz 138/1
przekazano do jednostek armii niemieckiej wiosną 1943 r. Z
uwagi na skalę produkcji podjęto decyzję o przydzielaniu
ich tylko do pułków piechoty w dywizjach pancernych i w
dywizjach grenadierów pancernych. W każdym z tych pułków
miano sformować 9. Kompanię samobieżnych dział piechoty z
6 pojazdami SdKfz 138/1.
Zgodnie z tymi zamierzeniami docelowo w każdej dywizji panc.
lub w dywizji gren. panc. miało być 12 samobieżnych sIG 33.
Nie dysponujemy
niestety pełnym wykazem dostaw, na podstawie którego można
byłoby określić szczegółowo kiedy i ile sztuk SdKfz 138/1
otrzymały konkretne dywizje. Pewne jest natomiast, że latem
1943 r. omawiany typ dział samobieżnych znajdował się w 4.
DPanc., biorącej udział w walkach w rejonie Kurska. 12
samobieżnych sIG 33 przekazano 12. i 33. Pułkowi Gren Panc w miejscowości
Naryszkino 5 lipca 1943 r., pierwszego dnia operacji Zitadelle.
Oczywiście nie od razu skierowano je do walki. Zgodnie z
jednym z meldunków jeszcze 8 lipca trwało zapoznawanie się
ze sprzętem i szkolenie żołnierzy 9. kompanii obu
wspomnianych pułków gren. panc. W późniejszych dniach,
mimo dramatycznego przebiegu walk, żołnierskie szczęście
sprzyjało obu pododdziałom i nie utracono bezpowrotnie ani
jednego SdKfz 138/1.
Przykładowo 25 sierpnia w 4. DPanc. było 10 sprawnych
samobieżnych sIG 33,
a 2 inne znajdowały się w naprawie.
W bitwie pod
Kurskiem uczestniczyły także SdKfz
138/1 z innych jednostek, by wspomnieć dywizje grenadierów
pancernych Waffen-SS: LS-SAH, Das Reich i Totenkopf.
Latem 1943 r. działa samobieżne tego typu znajdowały się
również w uzbrojeniu 26. DPanc. walczącej na froncie włoskim.
We wrześniu 1943 roku SdKfz
138/1 otrzymała l. DPanc., stacjonująca wówczas w
Grecji.
W 1943 i 1944
roku działa samobieżne Grille przekazano także do:
2., 5., 16., 17., 19., 24. i 130. DPanc.; DPanc.Spad. Hermann
Goring; 3., 20., i 29. DGren.Panc., DGren.Panc. Grossdeutschland,
DGren.Panc. Feldherrnhalle.9. kompania 12. Pułku
Gren. Panc. z 4. DPanc. miała w 1943 r. przypuszczalnie następującą
organizację: dowództwo kompanii z półgąsienicowym
transporterem opancerzonym SdKfz
250/1, dwa plutony dział samobieżnych, każdy z trzema
wozami SdKfz 138/1 oraz pluton wsparcia i zaopatrzenia z:
trzema transporterami SdKfz
251/1, jednym SdKfz
250/1, trzema lub czterema samochodami ciężarowymi Opel
Blitz, dwoma
samochodami osobowo-terenowymi VW
82 Kubelwagen i dwoma motocyklami. Podobną organizację i
wyposażenie miały z pewnością i inne kompanie samobieżnych
dział piechoty.
Do istotnej
zmiany doszło w 1944 r., wraz z wprowadzeniem do produkcji
wozów amunicyjnych, będących nieuzbrojonymi wersjami SdKfz
138/1 Ausf. M. Zgodnie z nowym etatem w każdej kompanii
powinny były znajdować się dwa takie pojazdy. Jak już
wspomniano, mogły one szybko zostać uzbrojone w sIG
33, wymontowane np. z uszkodzonych SdKfz
138/1 Ausf. M.
Działa samobieżne
Grille, mimo
swoich niewątpliwych zalet - zdolności do szybkiej zmiany
stanowisk ogniowych, możliwości prowadzenia ognia
stromotorowego i stosunkowo dużej niezawodności poszczególnych
podzespołów konstrukcyjnych - nie cieszyły się zbyt dużym
uznaniem wśród żołnierzy kompanii samobieżnych dział
piechoty. Słabe opancerzenie i dość wysoka sylwetka ułatwiały
przeciwnikowi ich niszczenie, a tym samym przyczyniały się
do znacznych strat wśród załóg.
Działa samobieżne Grille były
stosowane bojowo do końca II wojny światowej, l stycznia
1945 r. w armii niemieckiej było jeszcze 248 dział samobieżnych
SdKfz 138/1. Z powodu strat do 17 marca liczba ta stopniała do 173
pojazdów. Ostatnich 13 nowych fabrycznie SdKfz
138/1 przydzielono 10 kwietnia 1945 r. do trzech dywizji:
po trzy wozy do 18. i 20. DGren.Panc. i siedem do 25. DGren.Panc.
15 cm sIG 33/2 (Sfl) auf Jagdpanzer 38(t)
Szóstym i
ostatnim typem pojazdu pancernego, który posłużył do
budowy samobieżnego działa piechoty sIG
33 był lekki niszczyciel czołgów Jagdpanzer
38 (t) Hetzer, a ściślej biorąc produkowany w oparciu o
jego konstrukcję pancerny ciągnik ewakuacyjny Bergepanzer
38 (t). Główną przyczyną, dla której zaprojektowano
ten pojazd była coraz niższa liczba dział samobieżnych Grille.
Ze względu na ponoszone straty w coraz liczniejszych pułkach
grenadierów pancernych nie było już SdKfz
138/1. Z uwagi na standaryzację produkowanego sprzętu
pancernego jedynym racjonalnym rozwiązaniem był montaż sIG
33 na podwoziach masowo produkowanych Hetzerów.
Prototyp 15 cm sIG 33/2 (Sfl) auf Jagdpanzer 38(t) powstał w zakładach BMM
we wrześniu 1944 r. Na kadłubie pancernego ciągnika
ewakuacyjnego Bergepanzer
38 (t), w niewielkiej nadbudówce zamontowano haubicę sIG 33/2. Przedział bojowy chroniły od przodu i z boków płyty
pancerne o grubości 10 mm.
Prawdopodobnie
w Pradze powstał jedynie prototyp nowego działa samobieżnego,
a seryjną produkcję pojazdów uruchomiono w innych zakładach.
Wiele wskazuje, że mogły to być zakłady Alkett w
Berlinie-Marienfelde. W okresie pomiędzy grudniem 1944 r. a
lutym 1945 r. zbudowano 30 dział samobieżnych tego typu.
Brak informacji o ich zastosowaniu bojowym.
Dane
taktyczno-techniczne działa samobieżnego 15 cm sIG 33/2 (Sfl)
auf Jagdpanzer 38(t)
Masa bojowa:
16,31; Załoga: 4 ludzi; Wymiary: dl. 487cm, szer. 263 cm,
wys. 217 cm, prześwit 42 cm; Uzbrojenie: 1 haubica sIG 33/2
kal. 149,1 mm; 1 km MG 42; Opancerzenie: spawane z płyt
walcowanych o grubości 10-60 mm; Napęd: silnik gaźnikowy,
6-cylindrowy Praga EPAAC 2800, średnica cylindra 110 mm, skok
tłoka 136 mm, pojemność skokowa 7754 cm3, moc
maks. 117,7 kW/160 KM przy 2800 obr./min., chłodzony płynem;
Paliwo: benzyna, pojemność zbiorników paliwa 320 l;
Podwozie: 4 pary pojedynczych kół jezdnych z bandażami
gumowymi, zblokowanych w wózkach po dwa, amortyzowane
resorami piórowymi, koła napędzające z przodu, napinające
z tyłu, jedna para kół podtrzymujących górny bieg gąsienicy;
gąsienice metalowe, dwugrzebieniowe o szerokości 350 mm; Osiągi:
moc jednostkowa 7,22 kW/t/9,81 KM/t, prędkość maks. na
drodze 38 km/h, zasięg 130 km; Pokonywane przeszkody: ściany
wysokości 640 mm, brody głębokości 800 mm, rowy szerokości
1800 mm.
Dane
taktyczno-techniczne działa samobieżnego 15 cm sIG 33 (Sfl)
auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. H
Masa bojowa:
10,81; Załoga; 5 ludzi; Wymiary: dt. 484 cm, szer. 226 cm,
wys. 215 cm, prześwit 40 cm; Uzbrojenie: 1 haubica sIG 33
kal. 149,1 mm, 1 km MG 34 lub MG 42 przewożony wewnątrz
przedziału bojowego; Opancerzenie: spawane i nitowane z płyt
walcowanych, o grubości -kadłub przód 50 mm, bok i tył 15
mm, osłona przedziału bojowego - przód 25 mm, bok 15 mm i
tył 10 mm: Napęd: silnik gaźnikowy, 6-cylindrowy TNHPS/Praga
EPA II, średnica cylindra 110 mm, skok tłoka 136 mm, pojemność
skokowa 7754 cm3, moc maks. 102,9 kW/140 KM przy
2500obr./min., chłodzony płynem; Paliwo: benzyna, pojemność
zbiorników paliwa 218 l; Podwozie: 4 pary pojedynczych kół
jezdnych z bandażami gumowymi, zblokowanych w wózkach po
dwa, amortyzowane resorami piórowymi, koła napędzające z
przodu, napinające z tyłu, dwie pary kół podtrzymujących
górny bieg gąsienicy; gąsienice metalowe, dwugrzebieniowe o
szerokości 293 mm; Osiągi: moc jednostkowa 9,52 kW/t/12,96
KM/t, prędkość maks. na drodze 47 km/h, zasięg na drodze
200 km; Pokonywane przeszkody ściany wysokości 800 mm, brody
głębokości 900, rowy szerokości 2100 mm.
Dane taktyczno-techniczne działa
samobieżnego Sturm-Infanteriegeschütz 33
Masa bojowa: 21
(?) t'; Załoga: 5 ludzi; Wymiary: dł. 5400(71, szer. 290 cm,
wys. 230 cm, prześwit 40 cm; Uzbrojenie: 1 haubica sIG 33
kal. 149,1 mm, 1 km MG34 kal. 7,92 mm; Opancerzenie: spawany z
płyt walcowanych, o grubości - kadłub przód 50+30 mm, bok
i tył 30 mm; osłona przedziału bojowego - przód 50+30 mm,
bok 50 mm, tył 15 mm; Napęd: silnik gaźnikowy,
12-cylindrowy Maybach HL 120 TRM, średnica cylindra 105 mm,
skok tłoka 115 mm, pojemność 11867 cm3, moc
maks. 220,8 kW/ 300 KM przy 3000 obr./min., chłodzony płynem;
Paliwo: benzyna, pojemność zbiorników paliwa 320 l;
Podwozie: 6 par podwójnych kół jezdnych, zawieszonych
niezależnie na drążkach skrętnych, na ramieniu pierwszego
i ostatniego koła jezdnego amortyzatory olejowe, koła napędzające
z przodu, napinające z tyłu, 3 pary kółek
podtrzymujących górną część gąsienicy, koła jezdne i kółka
z bandażami gumowymi; gąsienice metalowe, jednogrzebieniowe
o szerokości 400 mm; Osiągi: moc jednostkowa 10,51 kW/t
/14.28 KM/t, prędkość maks. na drodze 20 km/h, zasięg na
drodze 110 km; Pokonywane przeszkody: wzniesienia 30°; ściany
wysokości 600 mm, brody głębokości 800 mm, rowy szerokości
2300 mm.
1
Informacja powyższa powielana jest m.in. przez tak znanych
badaczy historii broni pancernej, jak W.J. Spielberger i P.
Chamberlain. Jednak z uwagi na większą masę opancerzenia,
przewożonej amunicji i działa niż w StuG-ach III Ausf. E i
F/8 liczba ta budzi uzasadnione obiekcje. Dlatego niektórzy
autorzy sugerują, że w rzeczywistości masa
Sturmlnfanteriegeschutz 33 wynosiła 22,11 lub nawet 23,91!
Dane
taktyczno-techniczne działa samobieżnego 15 cm sIG 33 (Sfl)
auf Fgst. PzKpfw 38(t) Ausf. M
Masa bojowa: 12
t; Załoga: 5 ludzi; Wymiary: dt. 495 cm, szer. 215 cm, wys.
247 cm, prześwit 40 cm; Uzbrojenie: 1 haubica sIG 33/2 kal.
149,1 mm; 1 km MG 34 lub MG 42 przewożony wewnątrz przedziału
bojowego; Opancerzenie: spawane i nitowane z płyt
walcowanych, o grubości -kadłub przód i bok 15 mm, tył 10
mm; osłona przedziału bojowego - przód, bok i tył 10 mm;
Napęd: silnik gaźnikowy, 6-cylindrowy TNHPS/Praga EPA AC/2600,
średnica cylindra 110 mm, skok tłoka 136 mm, pojemność
skokowa 7754 cm3, moc maks. 110,4 kW/150 KM przy
2600 obr./min., chłodzony płynem; Paliwo: benzyna, pojemność
zbiorników paliwa 218 l; Podwozie: 4 pary pojedynczych kół
jezdnych z bandażami gumowymi, zblokowanych w wózkach po
dwa, amortyzowane resorami piórowymi, koła napędzające z
przodu, napinające z tyłu, jedna para kół podtrzymujących
górny bieg gąsienicy; gąsienice metalowe, dwugrzebieniowe o
szerokości 293 mm; Osiągi: moc jednostkowa 9,2 kW/t/12,08
KM/t, prędkość maks. na drodze 42 km/h, zasięg na drodze
190 km; Pokonywane przeszkody: ściany wysokości 800 mm,
brody głębokości 900 mm, rowy szerokości 2100 mm.
Działo sIG 33
umieszczono dokładnie na osi wzdłużnej pojazdu. Kąt ostrzału
w płaszczyźnie pionowej wynosił od -3° do +72°, w płaszczyźnie
poziomej po 5° na lewo i na prawo. W czasie jazdy lufa działa
spoczywała na specjalnej podporze stabilizującej. Celowniczy
sIG 33 posługiwał się celownikiem Rblf 36, wysuwanym ponad
górny pancerz nadbudówki. W pojeździe przewożono 16 nabojów
kal. 150 mm.
|
