 |
- Dzieje
Waffen SS sięgają 1933 roku, gdy Hitler nadał
swej "Stabswache" nazwę
"Leibstandarte SS-Adolf Hitler" (pułk
gwardii przybocznej - Adolf Hitler) tworząc
z niej formację zbrojną niezależną od
regularnej armii i policji.
|
Na początku
1936 roku dokonał się podział skoszarowanych jednostek SS
na dwa zasadnicze piony: SS-Verfügungstruppe oraz
Totenkopfverbände. Od kwietnia 1936 roku obydwa te piony
zostały oficjalnie mianowane "organizacjami w służbie
państwowej" i opłacane z budżetu Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych.
1 października
1936 roku w ramach Głównego Urzędu SS utworzony został
Inspektorat Verfügungstruppen pod kierownictwem Paula
Haussera - b. Generała Reichswehry, a następnie
szefa Stahlhelmu w okręgu Berlin-Brandenburg. Przez krótki
czas po wchłonięciu Stahlhelmu przez S.A., Hausser był
Standartenfuhrerem S.A., lecz szybko uplasował się na
nowym stanowisku komendanta szkoły oficerskiej SS
"Junkerschule Braunschweig". W 1936 roku Hausser
wraz z nominacją na SS-Brigadefuhrera został głównym
inspektorem Verfügungstruppen. Miał on przekształcić słabo
wyszkolone militarnie jednostki SS (liczące wówczas ok.
8,5 tys.) w sprawne, wyćwiczone i wyposażone w nowoczesną
broń oddziały. Dobór odpowiadał ścisłym kryteriom
nazistowskiego światopoglądu i odpowiednim wymaganiom
fizycznym (minimum wzrostu dla
Leibstandarte
wynosiło 180 cm, dla pozostałych jednostek 175 cm). Czas
trwania służby wynosił tam 4 lata dla szeregowców, 12
dla podoficerów, a 25 dla korpusu oficerskiego. Otwartą
drogę do formacji mieli przede wszystkim członkowie
Hitlerjugend.
Już w 1937
roku wprowadzono w tych oddziałach mundury polowe koloru
"feldgrau", mające na wyłogach runiczne znaki
SS i symbole stopni. W roku następnym wprowadzono
oznaczenia rodzajów broni (piechota, saperzy). W skład
Verfügungstruppen wchodziły wówczas trzy pułki:
"Germania", "Leibstandarte Adolf
Hitler", "Deutschland". Kadra oficerska SS
szkolona była w dwóch szkołach: "Junkerschule
Braunschweig" oraz Junkerschule "Bad Toltz",
w których pobierało naukę łącznie 400 oficerów w ciągu
roku. Obok przedmiotów związanych z wiedzą wojskową
prowadzono wykłady i ćwiczenia w myśl wytycznych
"SS-Schulungsamt" (urzędu szkolenia SS) -
specjalnie wyznaczeni funkcjonariusze SS zajmowali się
indoktrynacją ideologii nazistowskiej w jej najbardziej
szowinistycznym wydaniu.
Przeznaczenie
tej formacji, która stała się zalążkiem późniejszej
Waffen-SS, określił Himmler w następujący sposób:
"Verfügungstruppe została zorganizowana po to by wziąć
udział w wojnie i walczyć na polach bitew. Przelewając
swoją krew na froncie, zdobędzie sobie moralne prawo do
walki z sabotażystami i wrogami wewnętrznymi".
Kierownictwo
NSDAP, a przede wszystkim sam Hitler zdawał sobie sprawę,
że część kadry oficerskiej nie jest jeszcze ściśle związana
z nazizmem. Tworzona już wówczas w zalążkowej postaci
kadra dowódcza przyszłej Waffen-SS miała więc kształtować
odpowiednią rezerwę dla ewentualnego zastąpienia
"niepewnych" politycznie oficerów Wehrmachtu
oraz dla indoktrynacji ideologii nazizmu wśród jego masy
żołnierskiej.
W 1936
roku stan liczebny batalionów wartowniczych SS zwiększył
się do 35 tysięcy. Od marca 1936 roku oddziały te przyjęły
nazwę: SS-Totenkopfverbande (oddziały "trupiej
czaszki"). Tajne rozporządzenie Hitlera z 17 sierpnia
1938 roku stwierdzało, że oddziały te nie są ani częścią
Wehrmachtu, ani policji, lecz stałą formacją zbrojną SS,
powołaną do "wykonywania specjalnych zadań o
charakterze policyjnym".
Hitler
sugerował, że uzbrojone jednostki SS, występując w
wypadku rozruchów wewnętrznych, zastąpią Wehrmacht w stłumieniu
ruchu mas ludowych.
I
chociaż liczebny wzrost formacji wojskowych SS postępował
powoli, niemniej jednak Hitler starał się wszędzie
eksponować te oddziały, wysyłając je już w 1938 roku do
Nadrenii. Dwa lata później, w marcu 1938 roku, w składzie
wkraczającego do Austrii XVI korpusu gen. Heinza Guderiana
znajdował się batalion zmotoryzowany z Leibstandarte SS,
dowodzony przez SS-Obergruppenfuhrera Seppa
Dietricha. Anschluss Austrii i związane z tym
wzmocnienie osobistego prestiżu Hitler wykorzystał do
rozszerzenia składu Verfügungstruppen, tworząc nowy pułk
,,Der Führer", a także powiększając drugi
pion skoszarowanej SS - mianowicie oddziały
Totenkopfverbande do stanu liczebnego 8,5 tysiąca.
Problemy
wynikające z faktu rozrastania się SS uregulować miało
tajne rozporządzenie Hitlera z 18 sierpnia 1938 roku.
Rozporządzenie to miało dokładnie określić zadania
istniejących wówczas głównych pionów Schutzstaffeln:
"Allgemeine SS (ogólna SS). Skupia ona członków nie
wchodzących w skład stałych skoszarowanych jednostek.
Allgemeine SS odbywa regularne ćwiczenia wojskowe i
szkolenia polityczne, jest głównym oparciem i rezerwą
kadrową dla skoszarowanych jednostek SS czyli Verfügungstruppen
i Totenkopfverbande. Allgemeine SS nie powinna być
uzbrojona na wzór oddziałów wojskowych.
SS-Verfügungstruppen,
SS-Totenkopfverbande i SS-Junkerschulen, a także jednostki
zapasowe powinny być uzbrojone, szkolone i zorganizowane
jako formacje militarne. W czasie pokoju będą one podlegały
rozkazom Reichsfuhrera SS. Broń, amunicja i podręczniki
wyszkolenia bojowego będą dostarczane przez Wehrmacht. W
tym okresie jednostki nie będą organizacyjnie związane z
Wehrmachtem.
Reichsfuhrerowi
SS powierzono zadanie odpowiedniego doboru kadry pod względem
rasowym i politycznym. Oprócz tego Hitler zastrzegał sobie
prawo do podejmowania ostatecznych decyzji w sprawach
organizacji, stanu liczebnego i uzbrojenia jednostek SS.
W razie
ogłoszenia mobilizacji jednostki Verfügungstruppen SS miały
podlegać rozkazom OKH (Naczelnego Dowództwa Sił Lądowych)
w sensie militarnym, natomiast pod względem politycznym
- pozostać ogniwem NSDAP. Jeśli zaistnieje konieczność
wykonania zadań wewnątrz Rzeszy, oddziały SS podporządkowane
zostaną pod względem operacyjnym Reichsfuhrerowi SS.
Totenkopfverbande miały być przeznaczone dla celów
specjalnych o charakterze policyjnym. W czasie pokoju z
oddziałów tych rekrutowała się straż obozów
koncentracyjnych i więzień.
W
wojnie polsko-niemieckiej we wrześniu 1939 roku uczestniczyły
obok oddziałów Wehrmachtu jednostki SS. Pułki SS "Deutschland",
pułk artylerii SS, batalion zwiadowczy SS i pułk pancerny
utworzyły zgrupowanie pod dowództwem gen. Wernera Kempfa.
Inne zgrupowanie SS, utworzone w składzie X Armii gen.
Walthera von Reichenau, obejmowało część
"Leibstandarte Adolf Hitler" oraz batalion saperów
("SS-Pioner Sturmbann"). Batalion
"SS-Totenkopf Gotz" utworzony został w
okolicach Gdańska i przemianowany następnie na
"SS-Heimwehr Danzig". W wojnie przeciwko Polsce
uczestniczyło obok oddziałów Wehrmachtu kilka większych
jednostek SS, wśród nich pułki ("SS-Standarte")
"Germania", "Adolf Hitler" i
"Gross Deutschland". Podczas marszu na wschód
pułk SS "Germania" stoczył 16 września 1939
roku bitwę z oddziałami polskimi między Jaworowem i Sądową
Wisznią ( na wschód od Przemyśla). Jednostki polskie, pod
dowództwem płk. Prugara-Ketlinga i ppłk. Popiela,
rozgromiły w nocnym szturmie cały niemal doborowy pułk SS
"Germania". Zdobyto przy tym dużą ilość sprzętu
wojennego, biorąc do niewoli znaczną grupę jeńców.
W
walkach o zdobycie Warszawy z czwartą dywizją pancerną
Wehrmachtu współdziałał od 9 września 1939 roku pułk
SS "Leibstandarte Adolf Hitler". Pułk ten
stoczył w następnych dniach z oddziałami polskimi bitwę
w rejonie Ożarowa.
Na przełomie
listopada i grudnia 1939 roku uformowano już 3 dywizje oraz
14 pułków (Totenkopfstandarten) w skład których weszli
rezerwiści z Allgemeine SS, powołani "dla
wzmocnienia sił policyjnych".
Allgemeine
SS liczyła już wtedy około 250 tysięcy członków. Część
z nich powołano do służby czynnej w wojsku, część zaś
stanowiła bazę rekrutacyjną dla Waffen-SS.
Pragnąc
rozszerzyć liczebność Waffen-SS, Himler i Berger musieli
rozpocząć pertraktacje z Naczelnym Dowództwem Wehrmachtu.
Trwały one całą zimę 1939-1940r. Głównym atutem
Himmlera, był argument, że dywizje SS, zapewniając wewnętrzny
spokój, stanowią rękojmię sukcesów Wehrmachtu.
Naczelne
Dowództwo Wehrmachtu (OKW) wyraziło w lutym 1940 roku zgodę
na utworzenie formacji SS (bez Totenkopfverbande), jako
niezależnej rezerwy, administrowanej wspólnie przez SS i
OKW. 2 marca 1940 roku Himmler przyjął propozycję OKW. Tę
datę można uznać oficjalnie za powstanie Waffen-SS.
Sprawa SS-"Totenkopfverbande" nie została wówczas
definitywnie uregulowana, chociaż formalnie uznano ją także
za część Waffen-SS.
Na
podstawie: SS-czarna gwardia Hitlera, Karol Grünberg KiW
